Desenli spor tekstillerinde ter haslığı, kumaşın kendi rengindeki değişimi ve başka bir kumaşa renk bulaştırmasını ayrı ayrı değerlendirir. Sonuçlar, kullanılan test yöntemi ve koşullarıyla birlikte okunur; uygunluk kararı için geçerli kabul ölçütü de gerekir.

Temsili katmanlama: spor kumaşının kendi rengindeki değişim ile temas ettiği kumaşın lekelenmesi ayrı değerlendirilir.
Terle temas eden desenli bir spor giysisinde renk dayanımını anlamak için yalnızca desenin görünümüne bakmak yeterli değildir. Kumaşın kendi renginde oluşan değişim ile başka bir kumaş üzerinde bıraktığı renk, iki ayrı gözlemdir. Ter haslığı değerlendirmesi bu ayrımı görünür kılar: Giysinin rengini ne ölçüde koruduğunu ve temas ettiği tekstili ne ölçüde lekelediğini inceler. Boyalı kumaşların yanında baskılı tekstiller de bu değerlendirmenin kapsamına girebilir.
Renk değişimi incelenirken testten geçen numune, aynı kumaşın işlem görmemiş haliyle karşılaştırılır. Burada bakılan yüzey, desenli kumaşın kendisidir. Değerlendirme yalnızca gündelik dilde solma dediğimiz görünümle sınırlı düşünülmemelidir; esas olan, test öncesindeki renkle test sonrasındaki renk arasındaki farktır.
Lekelenme değerlendirmesinde ise bakış başka bir yüzeye çevrilir. Numuneye temas ettirilen ve renk geçişini incelemek için kullanılan kumaşa refakat kumaşı denir. Bu kumaşta oluşan renklenme, desenli numunenin kendi görünümünden ayrı değerlendirilir. Terle nemlenmiş renkli bir üst giysinin açık renkli iç giysiye renk bulaştırması, bu davranışın kullanım sırasında karşılaşılabilecek bir örneğidir. Dolayısıyla desenin görünümünü koruması, temas ettiği açık renkli kumaşı da temiz bırakacağını tek başına kanıtlamaz.
Laboratuvar testi, bu iki davranışı tanımlı koşullarda incelemek için kontrollü bir temas düzeni kurar. ISO 105-E04'e ilişkin uygulama açıklamalarında, numune ile refakat kumaşı ter etkisini temsil eden çözeltilerle işlem görür ve basınç altında temas halinde tutulur. İşlem sonrasında kumaşlar ayrı kurutulur; renk değişimi ve lekelenme ayrı değerlendirilir. Çözelti, temas ve basınç, sonucun hangi koşullarda elde edildiğini belirleyen parçalardır. Bu yüzden rapordaki derece, öncelikle o deney düzeninde gözlenen davranışı anlatır; giysinin bütün kullanım koşullarını veya kullanım ömrünü göstermez.
Yöntem kodu da bu nedenle sonucun bir parçasıdır. Örneğin AB Ecolabel'in tekstillere ilişkin Kriter 19'u, ISO 105-E04 doğrulamasını asidik ve alkali koşullarda, çok lifli refakat kumaşıyla ister. Burada hem çözeltinin kimyasal koşulları hem de renk geçişinin değerlendirileceği temas kumaşı tanımlanır. AATCC TM15-2021e'nin kapsamı ise yalnızca asidik ter koşulunu içerir. İki yöntemle elde edilmiş dereceler aynı sayıyla yazılsa bile, deney koşullarının aynı olduğu varsayılamaz. Karşılaştırma yaparken yöntemin adı ve sürümü de okunmalıdır.
Numune ve refakat kumaşı, ter etkisini temsil eden çözeltilerle işlem görür ve basınç altında temas halinde tutulur.
İşlem sonrasında desenli numune ve refakat kumaşı birbirinden ayrı kurutulur.
Renk değişimi için numune, aynı kumaşın işlem görmemiş haliyle karşılaştırılır. Refakat kumaşındaki lekelenme ayrı incelenir; bu iki gözlem farklı gri skalalarla derecelendirilir.
ISO 105-E04 için metinde anlatılan sıranın temsili özetidir; eksiksiz bir uygulama protokolü veya doğrulanmış ürün sonucu değildir. Dereceler yöntem ve koşullarla birlikte okunur; uygunluk kararı için ayrıca geçerli kabul ölçütü gerekir.
Renk değişimi ve lekelenme, farklı karşılaştırmalara dayandıkları için ayrı gri skalalarla değerlendirilir. ISO 105-A02 renk değişiminin, ISO 105-A03 ise refakat kumaşındaki lekelenmenin derecelendirilmesini tanımlar. Bu skalalar, gözlenen farkı belirli referanslarla karşılaştırarak bir dereceye dönüştürmeye yarar. Böylece kumaşın kendi rengindeki fark ile başka kumaşa geçen renk, birbirine karıştırılmadan ifade edilir.
Her iki değerlendirmede de yüksek derece daha az farkı gösterir. 5, test değerlendirmesinde renk değişimi veya lekelenmenin görülmediği uçtur; derece 1'e doğru indikçe fark büyür. 3–4 ve 4–5 gibi gösterimler de tek bir değerlendirmeye ait ara derecelerdir. Örneğin 4–5, iki ayrı test sonucunu değil, 4 ile 5 arasındaki kademeyi ifade eder. Bir derece okunurken önce onun renk değişimine mi, lekelenmeye mi ait olduğu anlaşılmalıdır. Renk değişimi için verilen yüksek bir not, lekelenme sonucunun yerine kullanılamaz.
Bir sonucun kabul edilip edilmeyeceği ayrıca tanımlanır. Test yöntemi değerlendirmenin nasıl yapılacağını, kabul eşiği hangi sonucun yeterli sayılacağını belirler. AB Ecolabel Kriter 19, kapsamındaki tekstiller için renk değişimi ve lekelenmede en az 3–4 derecesini ister. Hem koyu renkli hem de rejenere yünden üretilmiş kumaşlar için 3 derecesine izin veren bir istisna bulunur. Bu eşik ve istisna, ilgili programın koşullarıdır; bütün spor giysilere uygulanabilecek evrensel bir geçme notu oluşturmaz.


Desenli kumaşlarda sonucun kapsamını anlamak için test edilen parçanın hangi renkleri içerdiğini bilmek de yararlıdır. Numunenin kapsamı açıklanmıyorsa, verilen dereceyi desenin bütün renklerine genellemek için yeterli bilgi yoktur. Benzer şekilde, belirli bir ürüne ait doğrulanmış sonuç bulunmadan lif bileşiminin veya baskı tekniğinin üstün performans sağlayacağı söylenemez.
Ter haslığı raporunu okurken renk değişimi ve lekelenme derecelerini, yöntem ve koşullarla birlikte değerlendirmek gerekir. Bir uygunluk kararı verilecekse, bu bilgilerin yanına geçerli kabul ölçütü eklenir. Yıkama, sürtünme ve ışık etkisi altındaki renk dayanımı ise ayrı değerlendirmeler gerektirir; ter haslığında elde edilen sonuç, bu testlerin sonucunu göstermez.
Kumaş tedarik seçenekleri için kumaş sayfamızı inceleyin.
Baskı yöntemlerinin kumaş ve kullanım alanına göre seçimini kumaş baskı çeşitleri rehberinde inceleyebilirsiniz.
Telefon: +90 212 576 5250
Faks: +90 212 493 0336
E-posta: info@unlutransfer.com
Yenidoğan Mah. Eser Sok. No: 6-8
Bayrampaşa, 34030,
Istanbul / Türkiye
TR 9150171175
Bayrampaşa Vergi Dairesi